Problemy z nadwagą często kojarzą się przede wszystkim z niewłaściwym jadłospisem, zbyt dużą liczbą kalorii i brakiem aktywności fizycznej. W praktyce przyczyny nadmiernej masy ciała bywają znacznie bardziej złożone. Na sposób odżywiania wpływają między innymi emocje, stres, nawyki wyniesione z domu, sposób reagowania na trudne sytuacje oraz relacja z jedzeniem. Właśnie dlatego coraz więcej osób, które bezskutecznie próbują schudnąć, decyduje się na konsultację z psychodietetykiem. Czy rzeczywiście warto skorzystać z takiej pomocy?
Psychodietetyk – czym właściwie się zajmuje?
Psychodietetyka łączy wiedzę dotyczącą odżywiania z zagadnieniami związanymi z psychologią zachowania. Psychodietetyk nie koncentruje się wyłącznie na tym, co znajduje się na talerzu. Analizuje również, dlaczego dana osoba sięga po określone produkty, w jakich sytuacjach je więcej oraz jakie emocje mogą towarzyszyć jedzeniu.
Podczas konsultacji można przyjrzeć się codziennym nawykom, sposobom radzenia sobie ze stresem, trudnościom związanym z utrzymaniem diety czy tendencji do jedzenia pod wpływem emocji. Takie podejście pozwala spojrzeć na odchudzanie szerzej niż przez pryzmat restrykcyjnego jadłospisu i liczenia kalorii.
Dlaczego kolejne diety często nie przynoszą trwałego efektu?
Wiele osób zmagających się z nadwagą ma za sobą kilka, a czasem nawet kilkanaście prób odchudzania. Początkowo pojawia się motywacja, restrykcyjna dieta i szybka utrata kilogramów. Z czasem jednak pojawia się zmęczenie ograniczeniami, powrót do wcześniejszych nawyków, a nierzadko również efekt jo-jo.
Problem nie zawsze polega na braku wiedzy dotyczącej zdrowego odżywiania. Często osoba doskonale wie, jakie produkty powinna wybierać, ale w określonych sytuacjach nie potrafi zastosować tej wiedzy w praktyce. Może sięgać po słodycze podczas stresującego dnia, jeść wieczorem po całym dniu ograniczeń albo traktować jedzenie jako nagrodę. W takich przypadkach kolejny jadłospis może nie rozwiązać źródła problemu.
Jedzenie emocjonalne a nadwaga
Jednym z powodów, dla których konsultacja psychodietetyczna może być pomocna, jest tak zwane jedzenie emocjonalne. Polega ono na sięganiu po jedzenie niekoniecznie z powodu fizycznego głodu. Jedzenie może wtedy pełnić funkcję sposobu na odreagowanie napięcia, poprawę nastroju, zmniejszenie nudy czy poradzenie sobie z trudnymi emocjami.
Rozpoznanie takich mechanizmów jest ważnym krokiem w zmianie nawyków. Nie chodzi o to, aby całkowicie wyeliminować jedzenie dla przyjemności. Celem jest nauczenie się rozróżniania głodu fizjologicznego od sytuacji, w których jedzenie staje się sposobem regulowania emocji.
Psychodietetyk może pomóc zmienić podejście do odchudzania
Skuteczne odchudzanie nie powinno opierać się wyłącznie na krótkotrwałych zakazach i nakazach. Znacznie większe znaczenie może mieć wypracowanie takich nawyków, które można utrzymać przez długi czas.
Psychodietetyk pomaga przyjrzeć się przekonaniom dotyczącym jedzenia i masy ciała. U niektórych osób występuje myślenie typu „wszystko albo nic”. Zjedzenie kawałka ciasta może być wtedy traktowane jako całkowita porażka, po której pojawia się przekonanie, że skoro dieta została złamana, można już jeść bez ograniczeń. Zmiana takiego sposobu myślenia może ułatwić budowanie bardziej elastycznego podejścia do żywienia.
Kiedy szczególnie warto skorzystać z pomocy psychodietetyka?
Konsultacja może być dobrym rozwiązaniem dla osoby, która wielokrotnie próbowała schudnąć, ale nie potrafi utrzymać wypracowanych zmian. Warto ją również rozważyć wtedy, gdy jedzenie często wiąże się ze stresem, napięciem, poczuciem winy lub silnymi emocjami.
Pomoc psychodietetyka może być także wartościowa, jeśli ktoś przez wiele lat stosował restrykcyjne diety i ma trudność z normalnym, elastycznym podejściem do jedzenia. Sygnałem do poszukania wsparcia może być również ciągłe rozpoczynanie odchudzania od poniedziałku, naprzemienne okresy bardzo restrykcyjnego jedzenia i objadania się albo poczucie, że jedzenie wymyka się spod kontroli.
Czy psychodietetyk zastępuje dietetyka lub lekarza?
Psychodietetyk nie zawsze zastępuje inne formy specjalistycznej pomocy. Nadwaga i otyłość mogą mieć wiele przyczyn, dlatego w niektórych przypadkach potrzebna jest współpraca kilku specjalistów. Dietetyk może pomóc w odpowiednim dopasowaniu sposobu żywienia, natomiast lekarz może ocenić stan zdrowia i wykluczyć lub rozpoznać czynniki medyczne wpływające na masę ciała.
Jeżeli występują objawy sugerujące zaburzenia odżywiania, silne epizody utraty kontroli nad jedzeniem lub inne problemy natury psychicznej, warto również skonsultować się z psychologiem lub psychiatrą. Psychodietetyka może stanowić element szerszego procesu, a niekoniecznie jedyną formę wsparcia.
Jak wygląda pierwsza konsultacja z psychodietetykiem?
Pierwsze spotkanie zazwyczaj służy poznaniu historii związanej z odżywianiem, wcześniejszych prób odchudzania oraz codziennych nawyków. Specjalista może pytać o sposób żywienia, aktywność fizyczną, sytuacje sprzyjające podjadaniu, sen, stres i emocje towarzyszące jedzeniu.
Nie należy traktować takiej konsultacji jak egzaminu. Jej celem nie jest ocenianie pacjenta ani wskazywanie, że „je za dużo” lub „ma za słabą wolę”. Chodzi przede wszystkim o znalezienie mechanizmów, które utrudniają zmianę, oraz określenie realnych sposobów pracy nad nimi.
Czy psychodietetyka sprawdzi się u każdego?
Nie ma jednej metody odchudzania odpowiedniej dla wszystkich. Psychodietetyka może być szczególnie wartościowa dla osób, u których problem z masą ciała jest silnie związany z nawykami, emocjami lub trudnością w utrzymaniu długotrwałych zmian.
Warto jednak pamiętać, że sama konsultacja nie gwarantuje utraty kilogramów. Efekty zależą między innymi od zaangażowania, regularności pracy oraz tego, czy proponowane rozwiązania są rzeczywiście dopasowane do indywidualnej sytuacji. Najważniejszym celem powinno być jednak nie tylko osiągnięcie określonej liczby na wadze, ale również stworzenie zdrowych nawyków, które można utrzymać przez lata.
Nadwaga to nie tylko kwestia silnej woli
Jednym z najważniejszych powodów, dla których warto rozważyć wizytę u psychodietetyka, jest odejście od przekonania, że problemy z masą ciała wynikają wyłącznie z braku dyscypliny. Zachowania żywieniowe są kształtowane przez wiele czynników i często mają swoje utrwalone mechanizmy.
Jeżeli kolejne diety kończą się powrotem do wcześniejszej masy ciała, warto zamiast szukać następnego restrykcyjnego jadłospisu zastanowić się, co sprawia, że trudno utrzymać wypracowane zmiany. Psychodietetyk może pomóc znaleźć odpowiedź na to pytanie i krok po kroku zmienić relację z jedzeniem.
Czy warto udać się do psychodietetyka?
Jeżeli nadwaga jest problemem, z którym trudno poradzić sobie mimo podejmowanych prób, konsultacja z psychodietetykiem może być wartościowym elementem całego procesu. Szczególnie wtedy, gdy trudności dotyczą nie tylko wyboru produktów, ale również emocji, stresu, nawyków i utrzymania regularności.
Zamiast kolejny raz rozpoczynać bardzo restrykcyjną dietę, warto czasem przyjrzeć się temu, co dzieje się pomiędzy pojawieniem się głodu a sięgnięciem po jedzenie. Zrozumienie własnych zachowań może być pierwszym krokiem do trwałej zmiany i bardziej świadomego podejścia do odżywiania.
